Jump to content

របះ

ពីWiktionary

( ន. ) ការ​រះ​ឲ្យ​មាន​ឃ្លា ។ ឈ្មោះ​វណ្ណយុត្ត​មួយ​ប្រភេទ​មាន​រូប​សណ្ឋាន​បែប​នេះ (។) សម្រាប់​រះ​ខណ្ឌ​ឃ្លា​ក្នុង​សង្កាត់​នៃ​ប្រយោគ​វែង​ខ្លី​នីមួយ​ៗ ។ របះ នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ផ្សេង​ៗ​ទៅ​ទៀត​ហៅ​ថា របះ​សាខា ក៏​បាន​គឺ របះ​តូច របះ​ដែល​រះ​រាំង​សេចក្ដី​ខ្លី ។ របះ​ធំ របះ​ដែល​រះ​រាំង​សេចក្ដី​វែង ។ របះ​បន្ទាត់ ឬ របះ​លូក​បន្ទាត់ របះ​ដែល​រះ​ត្រង់​ចុង​បន្ទាត់​មួយ​ខាង​លើ​ហើយ​បន្ទាត់​ខាង​ក្រោម​បន្ទាប់​គ្នា​នោះ​ត្រូវ​លូក​ចូល គឺ​ត្រូវ​សរសេរ​លូក​ចូល​មក​ខាង​ក្នុង​ឲ្យ​ល្មម​ដល់​ការ​គួរ មិន​សរសេរ​ឲ្យ​មាន​ដើម​បន្ទាត់​ឬ​ក្បាល​បន្ទាត់​ស្មើ​នឹង​បន្ទាត់​លើ ។ របះ​បរិយោសាន ឬ របះ​ចប់ ក្នុង​សម័យ​បុរាណ ប្រើ​រូប​សណ្ឋាន​បែប​នេះ (៕), ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ប្រើ​រូប​បែប​នេះ (។) គឺ​រូប​ទោល​តែ​មួយ​ដែរ; ឬ​ជួន​ប្រើ​រូប​បែប​នេះ (។៚) ក៏​មាន, រូប​បែប​នេះ (៕៚) ក៏​មាន (ដូច​បុរាណ​ដែរ) ។ របះ​ដែល​មាន គោ​មូត្រ ផ្សំ​ជា​មួយ​ផង​នេះ កវី​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ ច្រើន​ប្រើ​ក្នុង​ទី​បំផុត​ចប់​ស្រេច​នៃ​កាព្យ, ដូច​ជា : អ្នក​ណា​បាន​ស្ដាប់ អ្នក​ណា​បាន​ត្រាប់​អ្នក​ណា​បាន​ធ្យាន រស​ធម៌​នេះ​គាប់ ជា​ច្បាប់​ទូន្មាន អ្នក​នោះ​ស្មើ​បាន ដល់​និញ្វន​ហោង ៕៚ (សាស្រ្តា​ច្បាប់ រាជ​នេតិ ជា​និពន្ធ​នៃ​ព្រះ​រាជ​សម្ភារ) ។ ដែល​ធ្លាប់​ប្រើ​រៀង​មក, សរសេរ​ជា របះ ក៏​មាន ជា​ល្បះ ក៏​មាន, ប៉ុន្តែ​តាម​ប្រភព​នៃ​ពាក្យ ត្រូវ​ប្រើ របះ វិញ ព្រោះ​មាន​អត្ថន័យ​ថា​មក​ពី រះ គឺ​ជា​អំពើ​របស់ រះ ឬ​ដែល​ត្រូវ រះ; ឯ ល្បះ ជា ន. នៃ​ពាក្យ កិ. ថា លះ; ល្បាស់ ជា ន. នៃ កិ. ថា លាស់។