Jump to content

លោប

ពីWiktionary

សំ. បា. ( ន. ) ការ​លុប​ចោល; ការ​បំបាត់​មិន​ឲ្យ​មាន; ការ​លើក​ចោល; ការ​រំលាង ។ សម្រាប់​ប្រើ​ជា​បទ​សមាស, បើ​រៀង​ពី​ខាង​ដើម អ. ថ. លោប៉ៈ, បើ​រៀង​ពី​ខាង​ចុង អ. ថ. លោប, ដូច​ជា : លោប​កម្ម ការ​ដែល​លុប​លាង, ដែល​លើក​ចោល ។ លោប​ការណ៍ ហេតុ, ដំណើរ, រឿង ដែល​លើក​ចោល ។ លោប​សន្ធិ ការ​ត​អក្សរ​ខាង​ភាសា​សំស្រ្កឹត​ឬ​បាលី ដោយ​វិធី​លុប​ស្រៈ​ឬ​ព្យញ្ជនៈ​ចេញ​ខ្លះ (ព. វ.) ។ល។ អាទិ​លោប, មជ្ឈេ​លោប, ឧត្តរ​លោប (ម. ព. លោប ២ ន. ទៀត​ផង) ។ល។

 លោប៉ៈ ឬ​លោប   សំ. បា.  ( ន. )  ការ​លុប (ព. វ.) ការ​លុប​តួ​អក្សរ​ឬ​ពាក្យ​ចេញ​ខ្លះ; លុប​តួ​អក្សរ​ឬ​ពាក្យ​ដើម​ហៅ អាទិ​លោប (ឬ អាទិ​លុប (--លប់) ក៏​បាន), បា. ដូច​ជា ឧបាសក > បាសក; ឧបាសិកា > សិកា (លុប​ពីរ​តួ​ចេញ គឺ​លុប​តួ​ដើម​ផង​កណ្ដាល​ផង, សម្រាប់​ខ្មែរ​ប្រើ​តាម​ស្រួល​មាត់​ហៅ​ថា វាចា​សិលិដ្ឋ “តាម​ស្រួល​មាត់”); សម្រាប់​សម្ដី​ខ្មែរ​សុទ្ធ​ដូច​ជា ស៊ី​បាយ​ហើយ​ឬ​នៅ ? > បាយ​ហើយ​ឬ​នៅ ? (លុប ស៊ី ចេញ) ។ល។ លុប​អក្សរ​ឬ​ពាក្យ​ត្រង់​កណ្ដាល​ចេញ​ខ្លះ​ហៅ មជ្ឈេ​លោប (ឬ​ មជ្ឈេ​លុប ក៏​បាន), សំ. ឬ បា. ដូច​ជា អយស្ម័យ​មាគ៌​យាន < សំ. អយស៑ “ដែក” + មយ (បច្ច័យ) + មាគ៌ “មាគ៌ា (ផ្លូវ)” + យាន > អយស្ម័យ​មាគ៌​យាន “យាន​ដែល​រឥល​ទៅ​មក​តាម​ផ្លូវ​ដែក”, លុប មាគ៌ កណ្ដាល​ចេញ > អយស្ម័យយាន (អៈយ៉ាស់-ស្មៃ-យាន) នៅ​មាន​សេចក្ដី​ដូច​ខាង​លើ​ដដែល (បារ. Chemin de fer) គឺ​រថ​ភ្លើង ឬ​រទេះ​ភ្លើង (ព. សា.); សម្រាប់​សម្ដី​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ​ដូច​ជា ទៅ​កាន់​ផ្ទះ > ទៅ​ផ្ទះ (លុប កាន់ ចេញ), របស់​នៃ​ខ្ញុំ ឬ របស់​ផង​ខ្ញុំ > របស់​ខ្ញុំ (លុប នៃ ឬ ផង ចេញ) ។ល។ លុប​អក្សរ​ឬ​ពាក្យ​ខាង​ចុង​ចេញ​ខ្លះ​ហៅ ឧត្តរ​លោប (ឬ ឧត្តរ​លុប ក៏​បាន), បា. ដូច​ជា សារីបុត្ត​មោគ្គល្លាន > សារីបុត្តា “ព្រះ​សារីបុត្ត​​និង​ព្រះ​មោគ្គល្លាន”; មាតា​បិតា > មាតរោ មាតា​និង​បិតា (បាលី​ហៅ ឧត្តរ​លោប ជា ឯក​សេស (ឧត្តរេកសេស) “សល់​បទ​ចុង”; សម្រាប់​សម្ដី​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ​ដូច​ជា​ ទៅ​ភ្ជួរ​ស្រែ > ទៅ​ភ្ជួរ; ទៅ​រាស់​ដី ។ល។ លោប​ន័យ (លោប៉ៈនៃ) ម. ព. លុប​ន័យ ។