ចក្ខុ

ពីWiktionary
Jump to navigation Jump to search

ច័ក-ខុ បា.; សំ. ( ន. ) (ចក្សុស៑) អាយតនៈ សម្រាប់​មើល សម្រាប់​ឃើញ​រូប​ផ្សេង​ៗ (ភ្នែក) ។ ចក្ខុន្រ្ទិយ (ច័ក ខុន-ទ្រី) ឥន្រ្ទិយ​គឺ​ភ្នែក (ភ្នែក​មាន​ភ្នាក់​ងារ​ជា​ធំ​ខាង​ការ​ឃើញ) ។ ចក្ខុ​ទ្វារ ទ្វារ​ភ្នែក ។ ចក្ខុ​និមិត្ត (--មិត) ភ្នែក​ជា​គ្រឿង​សម្គាល់ ឬ ជា​ហេតុ​នៃ​រូបារម្មណ៍ ។ ចក្ខុបថ (--បៈ-ថៈ ឬ--បត់) ន. គន្លង​នៃ​ភ្នែក, ខ្សែ​ជាប់​ពី​ភ្នែក​ទៅ ដែល​ជា​ផ្លូវ​នៃ​រូបារម្មណ៍ ។ ចក្ខុ​បសាទ ឬ ចក្ខុ​ប្រសាទ (--ប៉ៈសាត ឬ--ប្រសាត) តួ​ប្រស្រី​ថ្លា​មាន​សណ្ឋាន​តូច (ក្នុង​គម្ពីរ​ខាង​ពុទ្ធ​សាសនា​ថា មាន​ប្រមាណ​ប៉ុន​ក្បាល​ចៃ) ដែល​តាំង​នៅ​ត្រង់​កណ្ដាល​កែវ​ភ្នែក; ប្រសាទ​នេះ​ហើយ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ភ្លឺ​មើល​ឃើញ​រូប​ផ្សេង​ៗ, បើ​ខូច​ប្រសាទ​នេះ​ហើយ ក៏​មើល​អ្វី​ពុំ​ឃើញ​ហៅ​ថា ងងឹត ឬ​ខ្វាក់ ។ ចក្ខុ​រោគ រោគ​ក្នុង​ភ្នែក, រោគ​ដែល​កើត​ក្នុង​ភ្នែក, ជម្ងឺ​ភ្នែក ។ ចក្ខុ​វិកល (--វិ-កល់) ន. ឬ គុ. វិកល​នៃ​ភ្នែក; ការ​ខ្វាក់​ភ្នែក; ដែល​មាន​ភ្នែក​វិកល ។ ចក្ខុ​វិញ្ញាណ សេចក្ដី​ដឹង​ដែល​កើត​ឡើង​ព្រោះ​អាស្រ័យ​ភ្នែក សំដៅ​ចំពោះ​ត្រង់​ដែល​រូប​មក​ប៉ះ​នឹង​ចក្ខុ ហើយ​កើត​ឡើង​ជា​សេចក្ដី​ដឹង ។ ចក្ខុ​សម្ផស្ស (--ស័ម-ផ័ស ឬ--សំផស់) ដំណើរ​ដែល​ចក្ខុ​និង​រូប​ព្រម​ទាំង​វិញ្ញាណ​ខ្ទប់​គ្នា ។ ចក្ខ្វាយតនៈ (ច័ក-ខ្វា-យ៉ៈ-តៈ-ន៉ៈ) អាយតនៈ គឺ​ចក្ខុ (ម. ព. អាយតនៈ ផង) ។