ពីWiktionary
Jump to navigation Jump to search
  1. ព្យញ្ជនៈ​ទី ៣២ តាម​លំដាប់​ពួក​ព្យញ្ជនៈ ៣៣ តួ, ជា​ព្យញ្ជនៈ​ទី ៧ ក្នុង​សេស​វគ្គ​ឬ​អ​វគ្គ សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ភាសា​បាលី​និង​ភាសា​ខ្មែរ, ជា​មុទ្ធជៈ មាន​សំឡេង​កើត​ក្នុង​ក្បាល ។ សម្រាប់​បាលី​ភាសា មិន​ដែល​ប្រើ​ជា​តួ​ដើម​ពាក្យ​ឡើយ មាន​ប្រើ​បន្តិចបន្តួច​តែ​ជា​តួ​ចុង​ពាក្យ ដូច​ជា កីឡា, ចក្កវាឡ, ចូឡា, ចូឡាមណិ ជាដើម ។ សម្រាប់​ភាសា​សំស្រ្កឹត មិន​មាន​ប្រើ​សោះ, ត្រង់​ពាក្យ​ណា​ដែល​បាលី​ភាសា​ប្រើ​តួ ឡ សំស្រ្កឹត​ប្រើ​ជា​តួ ឌ ដូច​ជា បា. គរុឡ, កីឡា, ចូឡា, ចូឡាមណិ; សំ. គរុឌ, ក្រីឌា, ចូឌា, ចូឌាមណិ; ពាក្យ​ខ្លះ​សំស្រ្កឹត​ប្រើ​តួ ល ត្រង់​កន្លែង​ដែល​បាលី​ជា ឡ ក៏​មាន, ដូច​ជា បា. ចក្កវាឡ, កាឡបក្ខ, កាឡ​សីហ; សំ. ចក្រវាល, កាលបក្ស, កាល​សឹហ ជាដើម ។ សម្រាប់​ភាសា​ខ្មែរ​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​ជាន់​ដើម មិន​ប្រើ​សោះ ប្រើ​តែ ល ឬ ល៉, ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​ជាន់​បន្ទាប់​ជា​លំដាប់​មក មាន​ប្រើ​ខ្លះ​បន្តិចបន្តួច, លុះ​ចំណេរ​ត​មក​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ខ្មែរ​ប្រើ​តួ ឡ ច្រើន​ជាង​ពី​ដើម; ពាក្យ​ណា​ដែល​មាន​សំឡេង​ជា ឡ ដូច​ជា ឡក, ឡត, ឡាយ, ឡេះឡោះ, សំឡាញ់, សំឡេង ជាដើម សម័យ​បុរាណ​ប្រើ​ជា ល៉ក, ល៉ត, ល៉ាយ, ល៉េះល៉ោះ, សម្លាញ់, សម្លេង... (ប៉ុន្តែ សម្លាញ់, សម្លេង សម័យ​ឥឡូវ​ក៏​នៅ​ប្រើ​ដែរ)។ល។
  2. ឡ ( ន. ) គុក​ឬ​ជើង​ក្រាន​គុក​ធំ​ទូលាយ បិទ​ភ្ជិត​ទុក​ឲ្យ​មាន​ប្រហោង​តែ​ត្រង់​កន្លែង​ដែល​ត្រូវ​ទុក សម្រាប់​ដុត​ឥដ្ឋ​ជាដើម​បង្ហប់​កម្តៅ​ឲ្យ​ឆ្អិន : ឡ​ឥដ្ឋ, ឡ​ក្បឿង, ឡ​ធ្យូង ។
  3. ( ឧ. ) សូរ​ស្រែក​ឬ​យំ​ឮ​ខ្លាំង : ស្រែក​ឡ, យំ​ឡ ។
  4. ភូមិនៃឃុំសំបួរ
  5. ភូមិនៃឃុំកោងកាង
  6. ភូមិនៃឃុំព្រៃក្រសាំង
  7. ភូមិនៃឃុំកាហែង
  8. ភូមិនៃឃុំប្រាំបីមុម
  9. ភូមិនៃសង្កាត់ពោធិ៍តាហោ