ឧបជាតិច្ឆន្ទ

ពីWiktionary
Jump to navigation Jump to search

អ៊ុប៉ៈជាតិច-ឆ័ន សំ. បា. ( ន. ) (ឧបជាតិ + ឆន្ទ) ឆន្ទ​ឬ​កាព្យ​មាន​លំនាំ​សូរ​សព្ទ​បទ​លាយ​គ្នា​ដោយ​ឥន្ទវជីរ​និង​ឧបេន្ទវជីរ គឺ​ត្រង់​បាទ​ទី​១ និង​ទី ៤ ដូច​ឧបេន្ទវជិរច្ឆន្ទ​ត្រង់​បាទ​ទី ២ និង​ទី ៣ ដូច​ឥន្ទវជិរច្ឆន្ទ ។ ជា​ឈ្មោះ​ឆន្ទ​ឬ​គាថា​មួយ​យ៉ាង សម្រាប់​ប្រើ​ខាង​ភាសា​សំស្រ្កឹត​និង​បាលី​ដោយ​ងាយ​ស្រួល ឬ​ប្រើ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ក៏​បាន ប៉ុន្តែ​ពិបាក​តែង​ណាស់; បួន​បាទ គឺ​បួន​ឃ្លា​កាព្យ​ជាមួយ​គាថា, ក្នុង​បាទ​មួយ​ៗ មាន ១១ អក្សរ; ត្រង់​បាទ​ទី ១ និង​ទី ៤ : អក្សរ​ទី ១, ២, ៣, ជា ជ-គណៈ គឺ​គណៈ​ដែល​មាន​អក្សរ​ទី ១ និង​ទី ៣ ជា​លហុ ទី ២ ជា​គរុ, អក្សរ ទី ៧, ៨, ៩ ក៏​ជា ជ-គណៈ ដែរ (អក្សរ​ទី ១, ៣, ៧, ៩ ជា​លហុ ទី ២, ៨ ជា​គរុ); អក្សរ​ទី ៤, ៥, ៦ ជា ត-គណៈ គឺ​គណៈ​ដែល​មាន​អក្សរ​ទី ១ និង​ទី ២ ជា​គរុ ទី ៣ ជា​លហុ (គរុ​ដើម គរុ​កណ្តាល លហុ​ចុង); ត្រង់​បាទ​ទី ២ និង​ទី ៣ : អក្សរ​ទី ១, ២, ៣, ជា ត-គណៈ, អក្សរ​ទី ៤, ៥, ៦, ក៏​ជា ត-គណៈ ដែរ; អក្សរ​ទី ៧, ៨, ៩ ជា ជ-គណៈ; អក្សរ​ទី ១០, ១១ ជា​ គរុ; បាទ​ទី ១ និង​ទី ៤ ដូច​គ្នា, បាទ​ទី ២ និង​ទី ៣ ដូច​គ្នា (ពាក្យ​ប្រាប់​មេ​ឧបជាតិច្ឆន្ទ​នេះ​ថា អនន្តរោទី-រិតលក្ខណាចេ, បាទាវិ-មិស្សា ឧបជាតិយោ តា, ឯវំ កិលញ្ញាសុបិ មិស្សតាសុ, វទន្តិ ជាតី-ស្វិទមេវ នាមំ) ។