Wiktionary:អក្ខរក្រមសូរវិទ្យាអន្តរជាតិ

ពីWiktionary
Jump to navigation Jump to search

វិគីភីឌា

អក្ខរក្រមសូរវិទ្យាអន្តរជាតិ (អ.ស.អ) (អង់គ្លេស: The International Phonetic Alphabet (IPA)) ជាប្រព័ន្ធនៃការកត់សូរវិទ្យាប្រតិស្ឋឡើងដោយអ្នកភាសាវិទ្យាដើម្បីតាងដោយត្រឹមត្រូវ និងប្លែកពីគ្នានូវសូរដ៏ច្រើនផ្សេងៗគ្នា (សទ្ទ ឬមូលសទ្ទ) ដែលប្រើក្នុងភាសានិយាយនៃមនុស្ស។ វាត្រូវបានប្រើក្នុងគោលបំណងជាបមាណីយកម្មនៃការកត់សម្រាប់ជាអនុទស្សន៍សូរ និងមូលសទ្ទនៃភាសានិយាយទាំងអស់។

ទំព័រនេះផ្ដល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនៃនិមិត្តសញ្ញាត្រូវប្រើក្នុងអ.ស.អ។ ដោយត្រូវបានប្រើសម្រាប់ភាសាទាំងអស់ វាគ្មានប្រសិទ្ធភាពទេសម្រាប់ពន្យល់ពីរបៀបបញ្ចេញសំលេងទៅកាន់អ្នកនិយាយតែភាសាខ្មែរ ឬភាសាណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះ និមិត្តសញ្ញាត្រូវបានផ្តុំជាក្រុមផ្អែកតាមលក្ខណៈសណ្ឋាន ឬផ្នែកនៃមាត់ដែលត្រូវប្រើសម្រាប់បញ្ចេញសំលេងវា។ ជាឧទាហរណ៍ “ព្យញ្ជនៈតាលុជៈ” គឺបញ្ចេញសំលេងដោយខ្ទប់ក្រអូមមាត់ ឯ”ព្យញ្ជនៈទ្វីឱដ្ឋជៈ” គឺបញ្ចេញសំលេងដោយប្រើរឹមបបូរមាត់ទាំងពីរ។

Consonants (pulmonic)[កែប្រែ]

  Bilabial Labiodental Linguolabial Dental Alveolar Postalveolar Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngeal/
Epiglottal
Glottal
Plosive p    b          t    d   ʈ    ɖ c    ɟ k    ɡ q    ɢ ʡ   ʔ  
Nasal m ɱ n   ɳ ɲ ŋ ɴ  
Trill ʙ   r   ɽ͡r     ʀ ʜ    ʢ  
Tap or Flap ⱱ̟ ɾ̼ ɾ̪ ɾ   ɽ     ɢ̆    
Lateral Tap or Flap       ɺ   ɺ̢ ʎ̯ ʟ̆    
Fricative ɸ    β f    v θ̼    ð̼ θ    ð s    z ʃ    ʒ ʂ    ʐ ç    ʝ x    ɣ χ    ʁ ħ    ʕ h    ɦ
Lateral Fricative       ɬ    ɮ   ɬ̢    ɮ̢        
Approximant β̞ ʋ   ð̞ ɹ   ɻ j ɰ      
Lateral Approximant   l   ɭ ʎ ʟ    
  • Where symbols appear in pairs, the one to the right represents a voiced consonant.
  • Shaded areas denote articulations judged impossible.

Consonants (non-pulmonic)[កែប្រែ]

Clicks Voiced implosives Ejectives
ʘ Bilabial click release ɓ Bilabial voiced implosive ʼ For example:
ǀ Dental click release ɗ Alveolar voiced implosive Bilabial ejective stop
ǃ (Post)alveolar click release Retroflex voiced implosive Alveolar ejective stop
ǂ Palatal click release ʄ Palatal voiced implosive Velar ejective stop
ǃ̢ Retroflex click release ɠ Velar voiced implosive Alveolar ejective fricative
ǁ Lateral click release ʛ Uvular voiced implosive t͡ʃʼ Post-alveolar ejective affricate

Vowels[កែប្រែ]

Front N.-front Central N.-back Back
Close
Blank vowel trapezoid.svg
iy
ɨʉ
ɯu
ɪʏ
eø
ɘɵ
ɤo
ɛœ
ɜɞ
ʌɔ
aɶ
ɑɒ
Near-close
Close-mid
Mid
Open-mid
Near-open
Open
  • Where symbols appear in pairs, the one to the right represents a rounded vowel.

Co-articulated consonants[កែប្រែ]

ʍ Voiceless labial-velar fricative
w Voiced labial-velar approximant
ɥ Voiced labial-palatal approximant
ɕ ʑ Alveolo-palatal fricatives
ɧ Simultaneous ʃ and x
  • Affricates and double articulations can be represented by two symbols joined by a tie bar if necessary:
    k͡p   t͡s

Suprasegmentals[កែប្រែ]

ˈ Primary stress (indicated before the stressed element)
ˌ Secondary stress (indicated before the stressed element)
ː Long
ˑ Half-long
˘ Extra-short
. Syllable break
ǀ Minor (foot) group
ǁ Major (intonation) group
Linking (absence of a break)

Tones and word accents[កែប្រែ]

˥ Extra-high (top) tone
˦ Mid-high tone
˧ Mid tone
˨ Mid-low tone
˩ Extra-low (bottom) tone
Upstep and downstep

Tone letters may come before or after a word or syllable. In the IPA Handbook, they come before to indicate prosodic pitch in Portuguese, and after to indicate lexical tone in Cantonese.

They may also face left or right. The distinction is used for tone sandhi.

Upstep and downstep always come before the syllable.

Diacritics[កែប្រែ]

Diacritics may be placed above a symbol with a descender, e.g. ŋ̊.

  ̥  Voiceless   ̤  Breathy voiced   ̪  Dental
  ̬  Voiced   ̰  Creaky voiced   ̺  Apical
 ʰ  Aspirated   ̼  Linguolabial   ̻  Laminal
 ˒  More rounded  ʷ  Labialized   ̃  Nasalized
 ˓  Less rounded  ʲ  Palatalized  ⁿ  Nasal release
 ˖  Advanced  ˠ  Velarized  ˡ  Lateral release
 ˗  Retracted  ˁ  Pharyngealized   ̚  No audible release
  ̈  Centralized   ̴  Velarized or pharyngealized
  ̽  Mid-centralized   ̝  Raised (ɹ̝ = voiced alveolar fricative)
  ̩  Syllabic   ̞  Lowered (β̞ = voiced bilabial approximant)
  ̯  Non-syllabic   ̘  Advanced tongue root
 ˞  Rhoticity   ̙  Retracted tongue root
   ͍  Labial spreading    ͈  Strong articulation    ͊  Denasal
   ͆  Dentolabial    ͉  Weak articulation    ͋  Nasal escape
  ̪͆  Interdental/Bidental  \  Reiterated articulation    ͌  Velopharyngeal friction
  ̳  Alveolar    ͎  Whistled articulation   ↓  Ingressive airflow
  ̼  Linguolabial    ͢   Sliding articulation   ↑  Egressive airflow

See also[កែប្រែ]