ពីWiktionary
Jump to navigation Jump to search

ព្យពា្ជនៈ​ទី ២ ក្នុង​វគ្គ​ទី ២ ជា​តាលុជៈ មាន​សំឡេង​ក្នុង​ពិតាន​គឺ​ត្រង់​ក្រអូម​មាត់ ជា​ធនិត-អឃោសៈ ខាង​សំស្រ្កឹត​និង​បាលី​មាន​សំឡេង​ជា ច្ហៈ ។ ព្យព្ជានៈ ឆ នេះ តាម​សំយោគ​វិធាន, កាល​បើ​មាន​ព្យព្ជានៈ​ឯ​ទៀត​នៅ​ពី​ខាង​ដើម ត្រូវ​តម្រួត ច ពី​ខាង​លើ​ជា​ដរាប ដូច​ជា ចន្ទច្ឆាយា “ស្រមោល​ព្រះ​ចន្ទ”; ឆទ្ទន្ត “ដំរី​មាន​ភ្លុក ៦ ព័ណ៌“; សេតច្ឆត្ត ឬ ស្វេតច្ឆត្រ “ឆត្រស” ជាដើម, ឯ​នឹង​ប្រើ​ជា ចន្ទឆាយា, ឆទន្ត, សេតឆត្ត ឬ ស្វេតឆត្រ ដូច្នេះ ពុំ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​សំយោគ​វិធាន​ឡើយ, លើក​លែង​តែ​ពាក្យ​ជា​គាថា ឬ កាព្យ​ដែល​មាន​សម្ផស្ស​ត្រូវ​ដក​តម្រួត​ចេញ ។

( កិ. ) បំភាន់​ដោយ​សំដី ដើម្បី​នឹង​យក​ទ្រព្យ​របស់​គេ : ឆ​យក​ទ្រព្យ គេ, ឆ​បោក​ប្រាក់​គេ ចង​ក​សត្វ​ពាហនៈ​រួប​ព័ទ្ធ​ឃ្លុំ​មាត់​ជួស​កន្លុះ ជួស​បង្ហៀរ : ឆ​ច្រមុះ​កូន​គោ បង្ខាន​មិន​ឲ្យ​បៅ​ដោះ ។

ឆ ឆ ឬ ឆៈ បា.; សំ. ( ប. សំ. ) (ឆស៑) ប្រាំ​មួយ (៦) ។ ឆមាស (ឆ-មាស) “ប្រាំ​មួយ​ខែ” ។ តាម​សំយោគ​វិធាន ត្រូវ​តម្រូត ម ជា ធម្មាស, ព្រោះ ឆ “៦” នេះ កាល​បើ​ផ្សំ​នៅ​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ ត្រូវ​តែ​តម្រូត​ព្យព្ជានៈ​ខាង​ចុង​នោះ​ជា​ដរាប, ដូច​ជា ឆ + ទន្ត > ឆទ្ទន្ត “ដំរី​មាន​ភ្លុក ៦ ព័ណ៌”; ឆ + វិធ > ឆព្វិធ “៦​ប្រការ, ៦​យ៉ាង” ជាដើម ។ បើ​មាន​ស្រៈ​នៅ​ខាង​ចុង​ត្រូវ​ចុះ​អាគម​មក​ផ្សំ, ដូច​ជា ឆ + អង្គ > ឆឡង្គ “អង្គ​៦” ។ល។

ឆ ( ឧ. ) សូរ​ឮ​ដោយ​ទឹក​ហូរ​ឬ​ចាក់​គ្រាប់​អ្វី​នីមួយ​តូច​ៗ មាន​ស្រូវ​អង្ករ​ជា​ដើម ។ ឆៗ